Over uitgestelde begrafenissen en hangende graven

Deze ochtend gaan we proberen een Toraja begrafenis ritueel bij te wonen. Maar alvorens het zover is gaat het reisgezelschap al heel vroeg richting ontbijt. Ook hier weer heel veel keuze zoals wit brood, bruin brood en groen brood. Allerlei warme Indische gerechten en fruit en heerlijke Toraja koffie. Kortom de WHT lust er wel pap van.

LET OP IN DIT VERHAAL KOMEN SCHOKKENDE FOTO’S VOOR !!!!!

In de Toraja-samenleving is het begrafenisritueel het meest uitgebreide en kostbare evenement. In dit ritueel wordt er gevierd in plaats van getreurd. Hoe rijker en machtiger de overledene, hoe duurder de begrafenis. In de aluk -religie hebben alleen edelen het recht om een uitgebreid dodenfeest te houden. Het dodenfeest van een edele wordt meestal door duizenden mensen bijgewoond en duurt meerdere dagen. Een ceremoniële plek, Rante genaamd , wordt meestal voorbereid op een groot, grasveld waar ruimtes voor het publiek, rijstschuren en andere ceremoniële begrafenisstructuren speciaal door de familie van de overledene worden gemaakt. Het opzetten van de bamboe structuren kan zo maar een aantal maanden duren. Zie de Rante als een festival terrein waar zelfs een VIP box aanwezig is.

Wanneer een ceremonie begint is pas op het laatste moment bekend, de gidsen die de toeristen begeleiden hebben zo hun eigen insides en delen die info ook weer onderling. Het heeft wel wat weg van hoe het gaat tijdens een safari waarbij de positie van de big five ook doorgeven wordt aan de gidsen. Deze ochtend zijn we vroeg op pad en de gids vertelt ons dat ze info hebben gekregen over een begrafenis ritueel van een adelijk iemand. Al snel scheuren we over allerlei onoverzichtelijke stukken weg waarbij vaak gekeerd moet worden en zelfs de weg gevraagd moet worden. Dan tot grote vreugde van de gids Martin en chauffeur Yusri krijgen we de definitieve bevestiging en weten we waar we moeten zijn. Als we arriveren is de Rante huge; Het terrein is zeker een paar voetbalvelden groot en er zijn zeker wel 34 skyboxen en een grote vip box.

De gids meld ons aan bij de registratie desk en we worden uitgenodigd deel te nemen aan de ceremonie.

In bedekte termen wordt ons gevraagd of ons huwelijksgeschenk een envelop is of een slof sigaretten want dat wordt verschillend gecollecteerd. De gids had ons al voorbereid en voor een envelop gezorgd, wij hadden deze gevuld en nu was het zaaks hem aan de juiste persoon te overhandigen. We worden eerst naar de keuken gebracht waar we met de aanwezige tantes kennismaken. Natuurlijk gaan we met iedereen op de foto en vooral ibu Marina die al gauw indo Marina, Oma Marina (in het Torajaans), genoemd wordt als ze trots de foto van haar kleinkind showt, wordt door iedereen gevraagd.

De WHT en MJ worden algauw de Rante binnengeleid en krijgen een pole position plek zodat ze alles goed kunnen bekijken en mee kunnen maken.

De tau tau van de overledene, een perfect levensechte kopie van haar die zo in Madam Tussaud had kunnen staan. kijkt ons streng aan.

Toch wel geïntimideerd wachten we in kleermakerszit op de dingen die komen gaan. We hebben rechtstreeks zicht op de toren met ladder waar de kist met stoffelijk overschot op grote hoogte in de bloedhitte staat opgesteld.

In de ruimte op de begane grond mogen alleen de familieleden zich ophouden.

De ceremonie wordt vaak weken, maanden of jaren na het overlijden gehouden, zodat de familie van de overledene de aanzienlijke fondsen kan werven die nodig zijn om de begrafeniskosten te dekken. In dit geval is de overledene 93 jaar geworden en begin 2023 gestorven. Torajanen geloven traditioneel dat de dood geen plotselinge, abrupte gebeurtenis is, maar een geleidelijk proces naar Puya (het land van de zielen, of het hiernamaals ). Tijdens de wachttijd wordt het lichaam van de overledene in verschillende lagen doek gewikkeld en onder de tongkonan (ceremonieel huis) bewaard. Stel je voor: in de slaapkamer ligt een gemummificeerd persoon waarvan de haren, nagels en wenkbrauwen gewoon doorgroeien.

Men denkt dat de ziel van de overledene rond het dorp blijft hangen totdat de begrafenisceremonie is voltooid, waarna hij zijn reis naar Puya begint. Inmiddels beginnen er al grote groepen genodigden binnen te komen die ieder hun eigen geschenken mee brengen. De WHT signaleert een waterbuffel, die op het veld geparkeerd wordt en twee mega varkens ieder aan bamboe stokken met de poten aan elkaar vastgebonden. Het gegil van deze beesten gaat door merg en been.

Hoe machtiger de persoon die is gestorven, hoe meer buffels en varkens er worden geslacht tijdens het dodenfeest. Karkassen van buffels, inclusief hun koppen, worden meestal op een veld uitgestald en wachten op hun eigenaar, die zich in de “slaapfase” bevindt. Torajanen geloven dat de overledene de buffel nodig heeft om de reis te maken en dat ze sneller in Puya aankomen als ze veel buffels hebben. Het slachten van tientallen waterbuffels en honderden varkens met behulp van een kapmes is het hoogtepunt van het uitgebreide dodenfeest, met dans en muziek en jonge jongens die spuitend bloed opvangen in lange bamboebuizen.

Sommige van de geslachte dieren worden door gasten als “geschenken” gegeven, die zorgvuldig worden genoteerd omdat ze als schulden van de familie van de overledene worden beschouwd.

Een hanengevecht , bekend als bulangan londong, is ook een integraal onderdeel van de ceremonie . Net als bij het offeren van de buffel en de varkens wordt het hanengevecht als heilig beschouwd omdat het gepaard gaat met het vergieten van bloed op de aarde. In het bijzonder vereist de traditie het offeren van ten minste drie kippen . Het is echter gebruikelijk dat er in de context van de ceremonie ten minste 25 paar kippen tegen elkaar worden opgezet. Tegenwoordig is het afhankelijk van de familie of het hanengevecht gehouden wordt, aangezien hanengevechten illegaal zijn in Indonesië. In ons geval worden er buffel gevechten georganiseerd en geen hanengevecht.

Deze ceremonie is al 4 dagen onderweg en inmiddels zijn er al zo’n 30 buffels gedood en legio varkens. En inmiddels zijn er al zo’n tweeduizend mensen langs geweest. De familie heeft de regie strak in handen; zij bepalen wanneer er een beest gedood wordt of in welke box gasten geplaatst worden.

Op een gegeven moment wordt een van de geschonken varkens vlakbij de familie box neergelegd en voordat we begrijpen wat er gebeurt, is het beest geslacht en wordt ter plekke in stukken gesneden ter voorbereiding op de lunch.

Ondertussen maken wij kennis met de familie en kunnen wij ons geschenk, de envelop, afgeven.

Inmiddels mogen de gearriveerde en geregistreerde gasten vanuit de ontvangstbox plaats nemen in de hun toegewezen box. Zij zijn officieel welkom geheten door een of meerdere van de directe familie en hebben hun koek en zopie al gehad.

Moeder Jachthaven heeft inmiddels onze skybox verlaten en is zich aan het integreren met de familie. Door middel van Google translate heeft zij hele conversaties met de vrouwelijke familieleden en mag zij plaats nemen in het familie vak waar heel traditioneel de mannen en vrouwen gescheiden zijn.

We worden zelfs uitgenodigd om aan de ceremoniële dis aan te schuiven later vandaag maar dat wijzen wij beleefd af; de WHT heeft inmiddels gezien hoe het varkensvlees gemarineerd werd met knoflook, ui, prei en een kilo vetsin en het bloed van het varken. Kortom dit zou allemaal niet door de keuringsdienst van waren goedgekeurd worden, en om na een week in Indonesië door de ziekte van Montezuma geveld te worden, is geen aanlokkelijk vooruitzicht.

Het is nu halverwege de dag en de temperatuur begint aardig op te lopen, het nog over gebleven varken wordt in de schaduw gelegd bij het vak van de familie die een buffel en varken gegeven hebben. Dit varken zal later op de sneuvelen. Aangezien er op zondag niet veel gebeurt behoudens droevige muziek en veel makan makan, wordt maandag de laatste dag waarbij de grootste buffel en overige buffels en varkens geofferd zullen worden. Op maandag zal ook de kampong van de overledene aanwezig zijn die dan ook mooi hun aandeel in de uitgifte van buffel- en varkensvlees kunnen meenemen. Dan op dinsdag zal alleen de familie de overledene bij zetten in het familiegraf.

Wij vertrekken van het evenementen terrein en gaan in het gebied voorbeelden van de verschillende begrafenis methodes bekijken. Er zijn er drie methoden:

de kist kan in een grot gelegd worden, dit bekijken we bij het plaatsje Lemo

In Tampangallo worden de doden in een gebeeldhouwd stenen graf gelegd,

Daarentegen in Londa worden de doden aan een klif gehangen. Helaas vallen de kisten af en toe van ouderdom op de grond waarna de beenderen in de grot open bloot komen te liggen. Daarbij hebben vooral honden en katten vrij spel zoals wij ook zien bij het bezoeken van de grot.

Het graf bevat alle bezittingen die de overledene in het hiernamaals nodig zal hebben.

De rijken worden vaak begraven in een stenen graf dat uit een rotsachtige klif is gehouwen. Het graf is meestal duur en het duurt een paar maanden om het af te maken. In sommige gebieden kan een stenen grot worden gevonden die groot genoeg is om een heel gezin te huisvesten. Een uit hout gesneden beeltenis , Tau tau genaamd , wordt meestal in de grot geplaatst met uitzicht over het land.

De draagbaar waarmee de kist met de overledene vervoerd wordt naar de begraafplaats wordt eenmalig gebruikt endaarna wordt het bij de begraafplaats achtergelaten.

Na drie jaar worden de kleren van de overledene verschoont. Bij het ritueel genaamd Ma’Nene , dat elk jaar in augustus plaatsvindt, worden de lichamen van de overledenen opgegraven om gewassen, verzorgd en gekleed te worden in nieuwe kleren. Om daarna lopend vanuit het dorp weer richting begraaf plek gebracht te worden.

Een overleden baby wordt ingebed in een hol van een levende boom, de zogenaamde “baby boom”. Tegenwoordig wordt dit niet meer gedaan ook omdat de schors van de boom over het hol heen groeit en je dus het graf niet terug kan vinden. De boom bij Lembang Tununang waar we naar kijken is een van de weinige in het gebied en is al 100 jaar oud.

Al deze sites zijn echte tourist traps maar nooit zonder vervelend te worden. Natuurlijk kopen we wat, waar zouden we zijn zonder souvenirs.

Na deze enerverende dag die volledig in het teken van de dood stond keert het reisgezelschap terug richting hotel.

Gelukkig weet onze gids waar we in dit niet door moslims overheerste gebied wijn kunnen kopen. Yusri krijgt opdracht ons daar na toe te brengen. In een winkel waarvan je verwacht dat er schroevendraaiers en bison-kit verkocht wordt, nou daar scoorde Ibu Martina toch maar mooi een lekker wit wijntje voor zo’n kleine 3 ton IDR. Bij de bar in het hotel worden er ijsblokjes gebietst en het grote genieten kan beginnen.

Na een paar uur gechilled te hebben en lekker gekoelde wijn gesipt te hebben, besluiten we bij Café Aras in Rantepao te gaan eten. Om er te komen bestellen we een moto becak, die ons er keurig heen brengt.

Een moment denken we dat de bestuurder ons ergens anders gaat brengen want we rijden langs café Aras maar al gauw blijkt dat er twee gelijknamige cafés zijn, waarbij Aras 2 een halal versie van Aras 1 is. Café Aras is een schot in de roos en we eten er heerlijk Buffalo steak en saté ayam. Tijdens het eten raken we in gesprek met twee leuke mensen uit België, zij blijken minimaal nog meer bereisd te zijn dan wij dus er wordt veel informatie uitgewisseld. Nadat er nog twee Nederlanders in het gesprek betrokken worden wordt het een hele gezellige avond en worden we als laatste het café uit geveegd.

Inmiddels is het aan het regenen en onze nieuwbakken reiskennissen bieden ons een lift aan, dus voor de retour trip was er geen moto becak nodig.

Morgen gaan we Toraja dorpjes bekijken en hiken